Studentenwelzijn-aanpak (15)

Werkzaam element | Sociale binding

Persoonlijke aandacht

Neem de tijd om goede banden op te bouwen met studenten.

We zien dat persoonlijke aandacht van de docent voor de student als erg belangrijk en waardevol wordt gezien in het vergroten van binding. Studenten zien docenten, mentoren, studieloopbaanbegeleiders (SLB’ers), studieteambegeleiders (STB’ers), studieadviseurs, studiecoördinatoren en ander onderwijspersoneel als het gezicht van een opleiding en de personen waar je als student heen gaat met vragen.

Individuele gesprekken en interesses zijn belangrijk

Zowel onderwijsprofessionals als studenten spreken over het belang van (extra) individuele gesprekken met studenten en goede informele contacten (niet alleen vragen naar studieprestaties, maar ook interesse tonen in de student als persoon). Naast informele gesprekken (op de gang of na de les) kunnen activiteiten (zoals klassenuitjes of iets dergelijks) ervoor zorgen dat de student zich veilig voelt om de docent te benaderen op het moment dat de student hulp nodig heeft.

Neem vroeg contact op bij verzuim

Ook werd er door onderwijsprofessionals veel gesproken over het contact dat begeleiders zoeken met de student bij verzuim. Door de student te bellen en een gesprek aan te gaan, voelt de student zich gezien en kan de docent eerder ingrijpen als er iets aan de hand is. Dit kan leiden tot korter verzuim en heeft een preventie- en vroegsignaleringsfunctie.

Studenten vinden het moeilijk om initiatief te nemen

Hoewel studenten de persoonlijke aandacht waarderen en er belang aan hechten, vinden ze het moeilijk om het initiatief te nemen voor dergelijke gesprekken. Door sommige studenten wordt gesuggereerd dat persoonlijke gesprekken/spreekuren met de begeleider verplicht moeten zijn (of op basis van opt-out) zodat begeleiders tijdens dergelijke momenten een signalerende functie hebben en de student kunnen helpen of doorsturen waar nodig is. Studenten geven aan dat zij soms aangemoedigd moeten worden om dit soort gesprekken met hun begeleider te voeren. Wanneer het initiatief bij de student ligt, kiezen ze er liever voor om niet deel te nemen en meer vrije tijd te hebben, terwijl die persoonlijke aandacht van de begeleider wel gewaardeerd wordt.

Een vaste begeleider voor het hele jaar geeft een klik

Op alle instellingen werd door onderwijsprofessionals en studenten erkend hoe belangrijk het is dat de student vaste begeleiding heeft; één gezicht dat je het hele eerste jaar, maar het liefst ook in de vervolgjaren terugziet. Studenten ervaren het als storend als ze van begeleider moeten veranderen door verlof of andere personele veranderingen. Dit geldt extra voor kwetsbare studenten. Over de vaste begeleiding wordt wel gezegd dat het belangrijk is dat de begeleider/docent vaardig, beschikbaar en betrokken is en dat er een klik is tussen begeleider en student. Een goede band helpt zowel op sociaal, academisch, en welzijnsniveau.

“Ik heb toch wel altijd het idee dat als je met iemand iets persoonlijk wil gaan bespreken dat diegene je wel een beetje moet liggen en moet mogen, want anders doe je dat echt niet”.

Student Hanzehogeschool

Docenten moeten beschikbaar, zichtbaar en vindbaar zijn

Voorwaardelijk voor het faciliteren van persoonlijke aandacht is dat docenten beschikbaar, zichtbaar en vindbaar moeten zijn. Dit betekent dat docenten tijd moeten hebben om met studenten af te spreken (bijvoorbeeld door met kleinere groepen te werken of lesvrije weken in te roosteren), ze moeten aanwezig zijn in de onderwijsinstelling (zichtbaar zijn op de gang) en studenten moeten weten waar ze docenten kunnen vinden (bijvoorbeeld door een vaste werkplek).

Door hoge werkdruk van docenten komt studentenwelzijn in gevaar

Tot slot wordt er door onderwijsprofessionals van alle instellingen opgemerkt dat er een enorme werkdruk is onder het personeel en dat het welzijn van het personeel in het geding komt. Deze werkdruk kan leiden tot minder tijd voor onderwijs en persoonlijke aandacht voor studenten, maar ook tot uitval van docenten (bijvoorbeeld door ziekte of burn-out). Dit komt de kwaliteit van het onderwijs en ook het welzijn van de studenten niet ten goede. Het is daarom van groot belang dat er tijd en ruimte wordt gecreëerd om de persoonlijk aandacht die studenten nodig hebben te kunnen faciliteren.

De wetenschappelijke literatuur over Persoonlijke aandacht

Intensiever en persoonlijker contact met docenten en andere medewerkers bij de instelling kan het gevoel van verbondenheid van studenten met de instelling en met de opleiding vergroten (Deunk & Korpershoek, 2021).

Aanbevelingen

  • Organiseer regelmatig activiteiten voor alle betrokkenen binnen een opleiding (studenten, docenten en ander instellingspersoneel).
  • Varieer het type activiteit –bijv. borrel, lezing, sportmiddag– zodat deelnemers activiteiten kunnen kiezen waarbij zij zich op hun gemak voelen.
  • Organiseer de activiteiten zoveel mogelijk onder werktijd, zodat wordt uitgedragen dat deze activiteiten onderdeel zijn van de opleiding. Hiermee neemt de kans dat deelnemers met andere verplichtingen (zorgtaken, bijbanen, etc.) deelnemen toe.

Voor de volledige referentielijst, zie het rapport

Aanpakken binnen Persoonlijke aandacht

Voorbeelden uit de praktijk hoe je sociale binding en welzijn kan vergroten bij studenten.

MET CASUS

1-op-1 begeleiding online

Gebruik maken van online 1-op-1 begeleiding als het voor een student haalbaarder of prettiger is dan een face-to-face gesprek op school. Hierdoor houdt een student contact met de instelling, ook bij fysieke afwezigheid. Daarnaast kan het stressverlagend zijn voor zowel student als docent. Er is bijvoorbeeld geen reistijd of er hoeft geen lange, ingewikkelde mail geformuleerd te worden.

HBO, MBO

MET CASUS

Studiecentrum

In een studiecentrum kunnen studenten terecht voor huiswerkbegeleiding, maar ook voor ondersteuning bij diverse problematiek. Ondersteuning vanuit het studiecentrum kan ingezet worden als preventief middel om persoonlijke problematiek te signaleren, maar is ook bedoeld als een plek voor studenten waar ze zich thuis en veilig voelen en kunnen leren. Studenten kunnen zichzelf aanmelden om deel te nemen of nemen deel op advies van de studieloopbaanbegeleider. Er is vaste begeleiding die persoonlijk contact heeft met de student. Door de intensieve begeleiding en contact met studenten in het studiecentrum kunnen begeleiders problemen vroeg signaleren

MBO

Informele gesprekken

Docenten hebben korte informele gesprekken op de gang of na de les. Dit zorgt naast verbondenheid er ook voor dat de student zich veilig voelt om de docent te benaderen op het moment dat de student hulp nodig heeft.

HBO, MBO, WO

Vroegtijdig contact bij verzuim

Docenten nemen vroegtijdig contact op met een student bij verzuim. Hierdoor blijft de student verboden en kan een docent eerder ingrijpen bij problemen en erger voorkomen.

HBO, MBO, WO

Vaste begeleiding

Het faciliteren van vaste begeleiding door één docent die het hele eerste jaar, maar het liefst ook de vervolgjaren, betrokken is bij het onderwijs van een student helpt studenten bij het ervaren van binding met de opleiding.

HBO, MBO, WO

De docent is beschikbaar, vindbaar en zichtbaar

Organiseer dat docenten makkelijk te bereiken zijn voor studenten met vragen door ervoor te zorgen dat docenten zichtbaar en vindbaar zijn. Dit kan bijvoorbeeld door door de gangen te lopen, een vaste en vindbare werkplek te hebben en deuren open te hebben staan.

HBO, MBO, WO

Beperken werkdruk docent

Het creëren van tijd en ruimte zodat docenten persoonlijke aandacht aan studenten kunnen geven. Hierbij kan gedacht worden aan het invoeren van een lesvrije week en het toewijzen van extra uren voor begeleiding. Sommige taken, zoals het wegwijs maken op de instelling en de opleiding, kunnen worden overgenomen door ouderejaars studenten.

HBO, MBO, WO